Bir dükkân açtığınızı düşünün. Müşterilerin sizi bulması için kapının üstünde bir tabela, içeride de ürünlerin durduğu bir mekân gerekir. Web sitesinde tabelanın karşılığı alan adı (domain), mekânın karşılığı hostingdir. İkisini birbirine bağlayan DNS, kapıdaki kilidin karşılığı da SSL sertifikasıdır. Bu dört parçadan biri eksik olduğunda site ya açılmaz ya da tarayıcı ziyaretçiyi uyarır.
Aşağıda her parçayı sırayla ele alıyor, en sonda da bunları yıllar içinde nasıl planlayacağınızı anlatıyoruz.
Alan adı: sitenin internetteki adı
İnternetteki her sunucunun sayılardan oluşan bir IP adresi vardır. Bu sayılar hem akılda tutulması zor hem de zamanla değişebilir. Alan adı, sayısal adresin yerine kullanılan ve insanların hatırlayabileceği isimdir: ornekpastane.com gibi.
Mozilla'nın geliştirici belgeleri MDN'ye göre alan adları sağdan sola okunur ve parçaları noktayla ayrılır:
- Uzantı (TLD): En sağdaki parçadır; .com, .org ya da .tr gibi.
- Etiket: Uzantının solunda kalan kısımdır. Harf, rakam ve tire içerebilir ama tire başta ya da sonda olamaz; her etiket en fazla 63 karakterdir.
- Alt alan adı: Alan adı sahibinin kendisinin açabildiği ek adreslerdir; siparis.ornekpastane.com gibi.
Alan adı bir kez alınıp sonsuza kadar sahip olunan bir şey değildir. Belirli bir süre için kaydedilir ve süresi dolmadan yenilenmesi gerekir. Yenilenmeyen ad, zamanla başkasının kaydedebileceği hâle gelir.
Alan adı nasıl alınır?
Genel uzantılar (.com, .net, .org)
Bu uzantılar, ICANN'in yetkilendirdiği kayıt şirketleri (registrar) ya da onların bayileri üzerinden alınır. Süreç dört adımdan oluşur:
- Kayıt şirketinin sitesinde istediğiniz adın boşta olup olmadığını sorgulayın.
- Boştaysa yazımını dikkatle kontrol edin ve kaç yıllığına kaydedeceğinizi seçin.
- Kayıt sahibi (registrant), yani alan adının adına kaydedileceği kişi ya da şirketin bilgilerini girin.
- Ödemeyi tamamlayın; alan adı birkaç saat içinde kullanılabilir hâle gelir.
.com.tr ve TRABİS
.tr uzantılı adlar, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu bünyesindeki TRABİS ("tr" Ağ Bilgi Sistemi) üzerinden yönetiliyor. TRABİS'in duyurusuna göre sistem 14 Eylül 2022'de devreye girdi ve o günden bu yana .com.tr, .net.tr ve .org.tr alan adları "ilk gelen ilk alır" ilkesiyle belgesiz tahsis ediliyor; belgeli tahsis de ayrıca sürüyor.
Başvurular doğrudan kayıt kuruluşları (KK) aracılığıyla yapılıyor. Yetkili kayıt kuruluşlarının listesi TRABİS'in sitesinde yer alıyor; alan adını bu listedeki bir firmadan alıyor, yenileme ve transfer işlemlerini de aynı kuruluş üzerinden yapıyorsunuz.
Hangi uzantıyı seçmeli?
- Müşterileriniz Türkiye'de, özellikle Manisa'daysa: .com.tr de .com da iş görür; müşterinin aklında hangisi kalacaksa onu seçin.
- Yurt dışından da müşteri bekliyorsanız: .com daha tanıdık bir seçenektir.
- İstediğiniz .com alınmışsa: Aynı adın .com.tr'si boşta olabilir.
- Markanızı korumak istiyorsanız: İki uzantıyı birden alıp birini diğerine yönlendirebilirsiniz.
Google'ın SEO başlangıç kılavuzu, ülke uzantısının asıl olarak belirli bir ülkedeki kullanıcıları hedeflemede önem taşıdığını, alan adında anahtar kelime bulunmasının ise etkisinin oldukça sınırlı olduğunu belirtiyor. Bu yüzden "manisadaenlezzetlipasta.com" gibi uzun bir ad yerine işletmenizin kısa ve söylemesi kolay adı genellikle daha iyi bir tercihtir. İsim ve logo aynı dönemde şekilleniyorsa logo tasarımı nasıl yapılır yazımız da işinize yarayabilir.
DNS: alan adını sunucuya bağlayan sistem
DNS (Alan Adı Sistemi) çoğu zaman internetin telefon rehberine benzetilir. Biri tarayıcıya alan adınızı yazdığında bilgisayar önce kendi önbelleğine bakar; bulamazsa bir DNS sunucusuna "bu adın IP adresi nedir?" diye sorar ve aldığı cevapla sitenizin sunucusuna bağlanır.
Alan adı panelinde karşınıza çıkacak başlıca kavramlar:
| Kavram | Ne işe yarar? |
|---|---|
| Ad sunucuları (nameserver) | Alan adınızın DNS kayıtlarının hangi sunucuda tutulduğunu gösterir. Alan adı ve hosting farklı firmalardaysa genellikle bu bilgi değiştirilerek ikisi bağlanır. |
| A kaydı | Alan adını sitenin bulunduğu sunucunun IP adresine yönlendirir. |
| MX kaydı | E-postalarınızın hangi sunucuya teslim edileceğini belirler. |
| TXT kaydı | Alan adı sahipliğini doğrulamak (örneğin Google Search Console için) ve e-posta güvenlik ayarları gibi işlerde kullanılır. |
DNS değişikliği her yerde aynı anda görünmez. Sunucular kayıtları bir süre önbellekte tuttuğu için yeni ayarların yayılması birkaç saat sürebilir; bu sırada sitenin bazı cihazlarda eski, bazılarında yeni hâliyle açılması normaldir.
Hosting: sitenin dosyalarının durduğu yer
Hosting (barındırma), sitenizin dosyalarının, görsellerinin ve veritabanının sürekli çalışan bir sunucuda tutulup ziyaretçilere sunulmasıdır. Türler, sunucuyu kaç siteyle paylaştığınıza ve ne kadar yönetim yetkisinin sizde olduğuna göre ayrılır:
- Paylaşımlı hosting: Bir sunucunun kaynakları birçok site arasında paylaştırılır, sunucunun yönetimi hosting firmasındadır. Kafe, berber ya da butik gibi tanıtım sitesi olan küçük işletmeler için yaygın bir seçimdir.
- WordPress hosting: WordPress'e göre ayarlanmış paylaşımlı ya da yönetilen bir ortamdır; genellikle önbellek ve otomatik güncelleme araçlarıyla gelir. WordPress ile kurulan kurumsal siteler ve bloglar için uygundur.
- VPS (sanal sunucu): Fiziksel bir sunucu sanal bölümlere ayrılır; her bölümün kendine ayrılmış kaynakları ve yönetim yetkisi vardır. Trafiği yüksek ya da özel yazılım çalıştıran siteler tercih eder.
- Bulut hosting: Site birden fazla sunucudan oluşan bir altyapıda çalışır; kaynaklar ihtiyaca göre artırılıp azaltılabilir. Kampanya dönemlerinde trafiği dalgalanan e-ticaret siteleri için uygundur.
WordPress ile kurulacak bir site için hosting'in karşılaması gereken teknik ölçütleri WordPress'in kendi yayımladığı gereksinimler belirler: güncel öneri PHP 8.3 veya üzeri, MySQL 8.0 ya da MariaDB 10.11 veya üzeri ve HTTPS desteğidir. Ürün satışı planlıyorsanız ödeme ve stok tarafını e-ticaret sitesi nasıl kurulur yazımızda ayrıca anlattık.
Küçük bir işletmenin tanıtım sitesi için çoğunlukla iyi yapılandırılmış paylaşımlı ya da WordPress hosting yeterlidir. Hızı belirleyen de genellikle sunucudan çok sitenin kendisidir: sıkıştırılmış görseller, gereksiz eklentilerin olmaması ve önbellek ayarları.
SSL sertifikası: adres çubuğundaki kilit
"https" ile başlayan ve adres çubuğunda kilit simgesi görünen sitelerde, ziyaretçi ile sunucu arasındaki bağlantı SSL/TLS sertifikasıyla şifrelenir. Tarayıcılar sertifikası olmayan sayfaları "güvenli değil" diye işaretler; iletişim formu, rezervasyon ya da ödeme alan bir sitede sertifika olmazsa olmazdır. Let's Encrypt gibi kâr amacı gütmeyen sertifika otoriteleri bu sertifikaları ücretsiz ve otomatik olarak verebiliyor; birçok hosting firması da sertifikayı panelden kurup süresi dolmadan kendiliğinden yeniliyor.
Kurumsal e-posta
Alan adınız olduktan sonra siparis@ornekpastane.com gibi kendi adresinizle e-posta kullanabilirsiniz. Bunun iki yaygın yolu var: hosting paketiyle gelen e-posta hesapları ya da ayrı bir e-posta hizmeti. Hangisi seçilirse seçilsin, alan adının MX kayıtları e-postaların o hizmete ulaşacağı şekilde ayarlanır. Aynı kurumsal adresin kartvizitte, Google İşletme Profilinde ve faturada görünmesi, işletmenizin her kanalda tutarlı görünmesini sağlar.
Yıllar içinde: yenilemeyi planlamak
Alan adı ve hosting yıllık ya da çok yıllık hizmetlerdir ve süre sonunda yenilenir. Sektörde ilk yıl için kampanyalı fiyat verilmesi, ikinci yıldan itibaren standart yenileme fiyatının uygulanması yaygındır. Bu bir sorun değil; yalnızca bütçede yer açılması gereken bir kalemdir. Planlarken şu üç soruya cevap verin:
- İlk yıl fiyatının yanında yenileme fiyatı da belirtilmiş mi?
- Alan adı ile hosting aynı tarihte mi, farklı tarihlerde mi yenileniyor?
- Otomatik yenileme açık mı, hatırlatma e-postaları hangi adrese gidiyor?
Yenileme tarihlerini takvime işlemek ve hatırlatmaların düzenli baktığınız bir e-posta adresine gelmesini sağlamak, sitenin kesintisiz yayında kalması için en basit alışkanlıktır.
EC Yazılım paketlerinde alan adı ve hosting
Bütün paketlerimizde ilk yıl alan adı ve hosting fiyata dahildir. Alan adını birlikte seçiyor, DNS ve SSL ayarlarını yapıp siteyi yayına alıyoruz. İkinci yıldan itibaren yalnızca alan adı ve hosting firmalarının yenileme bedelini ödersiniz; üzerine hizmet bedeli eklemiyoruz. Halihazırda bir alan adınız ya da uygun bir hosting'iniz varsa onu da kullanabiliyor, teklifimizi buna göre hazırlıyoruz.
Paketlerde nelerin dahil olduğunu web sitesi fiyatları sayfasında tek tabloda görebilirsiniz. Toplam bütçeyi kalem kalem görmek için web sitesi yaptırmak ne kadar, sitenin hangi adımlarla hazırlandığını görmek için web sitesi nasıl kurulur yazılarımıza bakabilirsiniz. Tamamlanmış örnekler tasarımlar sayfamızda.
Aklınızdaki alan adının boşta olup olmadığına birlikte bakmak ya da mevcut alan adınızla nasıl ilerleyeceğimizi konuşmak için WhatsApp'tan yazabilir veya iletişim sayfamızdan ulaşabilirsiniz.